Uzayda teorileri altüst eden enerji

Boğa takım yıldızındaki Yengeç nebulasının ortasındaki pulsarın yaydığı enerjinin yoğunluğu, uzay cisimleri konusundaki mevcut fizik teorilerini alt üst etti.

 Amerikan bilim dergisi Science'da yayımlanan araştırmaya göre, pulsardan (periyodik elektromanyetik dalgalar yayan gökcisimleri) çıkan gama ışınlarının gücünü 100 milyar ila 400 milyar elektron-volt (GeV) olarak ölçen astrofizikçiler, bundan önce azami 25 GeV yapılan tahminlerden dolayı, büyük şaşkınlığa uğradılar.

 Bilim insanları, böylesine bir enerji yoğunluğunun, güneş ışınlarınınkinden bir milyar kat daha fazla olduğunun altını çizdiler. 

 Gözlemi yapanlardan California Üniversitesi Fizik Bölümü Doçenti David Williams, "Yengeç nebulasının uzun yıllardır yapılan gözlemlerinden ve çok miktardaki verinin toplanmasının ardından, mekaniğini daha iyi anlayabiliyoruz, fizik modelleri bu pulsarın ışın yayma yoğunluğunun üstlü bir düşüş gösterdiğini, 10 GeV'in biraz üzeri olabileceğini ortaya koyuyor" derken, bu pulsarın 100 milyar elektron-voltu aşan nerejiyle gama ışını yaydığını ölçmelerinin kendileri için büyük sürpriz olduğunu söyledi.

 Gözlem, Arizona eyaletindeki Whipple gözlem üssünde bulunan dört VERITAS (Very Energetic Radiation Imaging Telescope Array) teleskobuyla yapıldı.

 Yengeç nebulasının pulsarı, kendi çevresinde saniyede 30 kez dönen bir nötron yıldızı. Bu pulsar, 1054'te meydana gelen dev süpernova patlamasında dev yıldızın sönen çekirdeği. Bu ani kozmik felaket, Dünya'dan 6 bin 300 ışıkyılı uzaktaki çok ışıklı süpernova kalıntısı Yengeç nebulasının doğumuna neden oldu.

 Uzayda bulunan gaz bulutsularına verilen isim olan nebula (bulutsu) yıldızlar arasında bulunan boşluklarda yer alan ve yıldızların yaydıkları ışık enerjisi ile görünür hale gelen yoğun gaz ve toz bulutları olarak tanımlanıyor. (AA)

[Radikal]

Tarihin en büyük deneyi başarılı

CERN'deki Büyük Hadron Çarpıştırıcısı'nda proton parçacıkları rekor hıza ulaştıktan sonra çarpıştırıldı.

Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi'ndeki Büyük Hadron Çarpıştırıcısı'nda bugüne kadar en yüksek hıza ulaştırılan protonlar birbiriyle çarpıştırıldı.

AP ajansının haberine göre, yerin 100 metre altındaki tünelde, 3.5 Tev (teraelektronvolt) güce ulaşan ışık huzmeleri ters istikametlerden gönderilerek toplam 7 Tev enerjiyle çarpıştırıldı.

Açığa çıkan enerji, bugüne kadar Avrupa ve ABD'deki çarpıştırıcılarda kaydedilen en yüksek enerji düzeyi oldu. CERN sözcüsü, bilim adamı Paola Catapano, "Bu yeni bir çağın başlangıcıdır" dedi.
Haberin devamı ↓reklam

Çarpışma sırasında atom-altı parçacıklara ilişkin elde edilecek verilerin analizi uzun sürecek. Dört deney düzeneğine ait dev dedektörlerden toplanan milyarlarca veri arasından parçacık fiziğine ilişkin yeni bilgilerin ayıklanması ve yeni keşiflerin açıklanması, aylar alabilir.

CERN araştırmacıları, Fransa-İsviçre sınırında 27 km uzunluğundaki dairevi yeraltı tünelinde, esasen evreni oluşturduğu düşünülen "büyük patlama"nın bir benzerini yaratmaya çalışıyor.

CERN yetkilisi Steve Myere, "İki huzmeyi çarpıştırmak başlı başına zorlu bir iş. Bu, okyanusun ortasında çarpıştırmak üzere Atlantik'in iki kıyısından birer toplu iğne fırlatmak gibi bir şey aslında..." dedi.

Bu çarpıştırma deneyi ertesinde BHÇ yaklaşık bir yıl bakıma alınacak. Daha sonra asıl hedef olan 14 Tev gücündeki en büyük çarpıştırma için hazırlık yapılacak.

Bilim adamları, "büyük patlama" deneyinde kozmosun doğasını kavramaya yarayacak yeni parçacıklar görmeyi umuyor. Bir mikro saniye sürecek çarpışmada, temel element parçacıkları, atom çekirdeklerini oluşturmak için birleşmeye başlamadan önce meydana gelen Big Bang (büyük patlama' anındaki koşulların oluşturulması öngörülüyor.

Uzmanlar, çarpışma sırasında, özellikle teorik fizikteki kütle kavramının temelini oluşturan veya kara maddenin neden yapıldığını anlamaya yarayacak Higgs parçacığının (Tanrı parçacığı) kanıtını göreceklerini umuyor. Karanlık maddeyle karanlık enerji, evrenin yüzde 95'ini oluşturuyor.

[NTV]